2016-02-24 16:00:25
Παραχώρηση Οχήματος. Φορολόγηση της παροχής σε είδος

Πηγή: Taxheaven. Πατήστε εδώ


Αρχικά, ας δούμε τι ακριβώς αναφέρεται στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 13 του ν. 4172/2013 και στην αιτιολογική έκθεση του νόμου:

I. Παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 13 του Κ.Φ.Ε.

«1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των παραγράφων 2, 3, 4 και 5 οποιεσδήποτε παροχές σε είδος που λαμβάνει ένας εργαζόμενος ή συγγενικό πρόσωπο αυτού συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημά του στην αγοραία αξία τους, εφόσον η συνολική αξία των παροχών σε είδος υπερβαίνει το ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ ανά φορολογικό έτος.

2. Η αγοραία αξία της παραχώρησης ενός οχήματος σε εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα ενός φορολογικού έτους, υπολογίζεται σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) του κόστους του οχήματος που εγγράφεται ως δαπάνη στα βιβλία του εργοδότη με τη μορφή της απόσβεσης περιλαμβανομένων των τελών κυκλοφορίας, επισκευών, συντηρήσεων, καθώς και του σχετικού χρηματοδοτικού κόστους που αντιστοιχεί στην αγορά του οχήματος ή του μισθώματος. Σε περίπτωση που το κόστος είναι μηδενικό, η αγοραία αξία της παραχώρησης ορίζεται σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) της μέσης δαπάνης ή απόσβεσης κατά τα τελευταία τρία (3) έτη».


IΙ. Αιτιολογική έκθεση του άρθρου 13


«[...] Με το άρθρο 13 επιχειρείται η καθιέρωση γενικού κανόνα για το συνυπολογισμό των παροχών σε είδος που λαμβάνουν εργαζόμενοι ή συγγενικά τους πρόσωπα στο φορολογητέο εισόδημα, αναγνωρίζοντας ότι αποτελούν μισθό σε είδος. Παράλληλα, περιγράφονται ορισμένες κατηγορίες παροχών σε είδος για τις οποίες είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί η αγοραία αξία τους, προκειμένου να αποτελέσουν φορολογητέο για τον εργαζόμενο εισόδημα [...]
[...] Με τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού ορίζεται ο τρόπος υπολογισμού της αγοραίας αξίας της παραχώρησης οχήματος από φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, με εξαίρεση τους φορείς γενικής κυβέρνησης, προς εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο, η οποία συνίσταται στο τριάντα τοις εκατό (30%) της σχετικής δαπάνης που εγγράφει για το όχημα ο εργοδότης, ανάλογα με το αν αποτελεί πάγιο στοιχείο της επιχείρησης ή αντικείμενο μίσθωσης. Οι φορείς της γενικής κυβέρνησης δεν καταλαμβάνονται από τις διατάξεις της παραγράφου αυτής σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 129/2534/20.1.2010 ΚΥΑ (Β' 108) [...]».


ΙΙΙ. Ερμηνεία διατάξεων

Με βάση τις ανωτέρω διατάξεις και με τη βοήθεια της αιτιολογικής έκθεσης θα προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε όσα αναφέρονται στις παραγράφους αυτές και αφορούν στην παροχή σε είδος από την παραχώρηση οχήματος.


i. Για ποια πρόσωπα και με ποια σχέση με την επιχείρηση υπολογίζεται η παροχή αυτή

Η παροχή οχήματος σύμφωνα με τις ως άνω κείμενες διατάξεις αφορά τα ακόλουθα πρόσωπα.:
- Εταίρους
- Μετόχους
- Εργαζομένους (όπως αναφέρονται στην παρ.1 και 2 του άρθρου 12 του ΚΦΕ). Στους εργαζομένους της επιχείρησης συμπεριλαμβάνονται σύμφωνα με τη παράγραφο 2 του άρθρου 12 του ΚΦΕ μεταξύ άλλων και οι:
- Οι διευθυντές ή μέλη του ΔΣ εταιρείας ή κάθε άλλου νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας,
- Οι δικηγόροι έναντι πάγιας αντιμισθίας για την παροχή νομικών υπηρεσιών.
Αντίθετα η συγκεκριμένη παροχή δεν αφορά τα συγγενικά πρόσωπα των εργαζομένων, ούτε και άλλους τρίτους πέραν αυτών που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο.

ii. Επιμερισμός δαπανών ανάλογα με την χρήση και την παραχώρηση του οχήματος

Από την ερμηνεία των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 13 του Κ.Φ.Ε., αλλά και από την αιτιολογική έκθεση προκύπτει ότι, η βούληση του νομοθέτη ήταν να φορολογήσει ορισμένες παροχές σε είδος που χορηγούνται σε εργαζόμενους, εταίρους, μετόχους ή συγγενικά πρόσωπα εργαζομένων και σε καμία περίπτωση δεν τεκμηριώνεται ότι ήθελε ουσιαστικά να μεταφέρει την αγοραία αξία ορισμένων παροχών στους εργαζομένους ή τους εταίρους, ακόμα και όταν αυτοί δεν είναι πραγματικά οι αποδέκτες/δικαιούχοι της παροχής αυτής.

Σε ό,τι αφορά στις παροχές σε είδος από την παραχώρηση οχήματος, η φράση «παραχώρηση ενός οχήματος» της παραγράφου 2 του άρθρου 13 δεν αφήνει περιθώρια εσφαλμένης ερμηνείας, καθώς οριοθετεί τον υπολογισμό της παροχής αυτής μόνο στις περιπτώσεις που υπάρχειπραγματική «παραχώρηση» οχήματος. Κατά την άποψή μας το παράδειγμα της ερμηνευτικής απόφασης ΠΟΛ.1219/6.10.2014 που ακολουθεί, μπορεί να οδηγήσει σε παρανόηση και κατά συνέπεια σε εσφαλμένη εφαρμογή της συγκεκριμένης διάταξης.

«Επιχείρηση διαθέτει 4 ιδιόκτητα εταιρικά αυτοκίνητα (πάγια στοιχεία της) προς εξυπηρέτηση των αναγκών των 2 εταίρων της. Έστω για το πρώτο αυτοκίνητο καταχωρήθηκαν στα βιβλία ετήσιες δαπάνες (αποσβέσεων, τελών, επισκευών και συντηρήσεων) 6.200 ευρώ, για το δεύτερο 6.000 ευρώ, για το τρίτο 5.800 ευρώ και για το τέταρτο 6.400 ευρώ. Σε όλη τη διάρκεια του 2014 και τα 4 αυτοκίνητα χρησιμοποιούνται οποτεδήποτε και από τους 2 εταίρους. Συνεπώς, το 30% του κόστους των ανωτέρω, ανέρχεται σε 30%*(6.200+6.000+5.800+6.400)=7.320 ευρώ. Στην περίπτωση αυτή προκύπτει εισόδημα από μισθωτή εργασία για τον καθένα από τους 2 εταίρους ίσο με 7.320/2=3.660 ευρώ. Ο εκκαθαριστής μισθοδοσίας θα πρέπει να συμπεριλάβει στη βεβαίωση αποδοχών των εισοδημάτων από μισθωτή εργασία που θα χορηγηθεί σε καθέναν από τους 2 εταίρους για το φορολογικό έτος 2014 και την παροχή αυτή των 3.660 ευρώ. Τα ανωτέρω ισχύουν και στην περίπτωση που τα εν λόγω αυτοκίνητα είναι μισθωμένα. Οπότε, ο εκκαθαριστής μισθοδοσίας θα πρέπει να επιμερίσει ποσοστό 30% της αγοραίας αξίας των μισθωμένων αυτοκινήτων (μίσθωμα, τέλη κυκλοφορίας και δαπάνες επισκευής και συντήρησης).»

Το ανωτέρω παράδειγμα έχει επιλεγεί από την φορολογική Διοίκηση με την παραδοχή ότι τα αυτοκίνητα αυτά χρησιμοποιούνται (παρέχονται) προς εξυπηρέτηση των αναγκών και των 2 εταίρων της. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όταν δηλαδή ένα όχημα παρέχεται σε δύο ή περισσότερα πρόσωπα (εταίρους ή μετόχους), ο επιμερισμός πρέπει να γίνεται ισομερώς και όχι ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής του εταίρου ή μετόχου στην εταιρία.


iii. Τι γίνεται στις περιπτώσεις που η επιχείρηση διαθέτει οχήματα τα οποία όμως δεν τα παραχωρεί στους εταίρους, μετόχους, εργαζομένους

Εάν στο ίδιο ως άνω παράδειγμα, η επιχείρηση διέθετε ακόμα ένα αυτοκίνητο το οποίο όμως δεν το παραχωρούσε στους εταίρους, τότε οι δαπάνες του δεν θα συμμετείχαν στον υπολογισμό του κόστους για την παροχή σε είδος. Ωστόσο, στην ερμηνευτική απόφαση ΠΟΛ.1219/6.10.2014, δεν αναγράφεται άλλο παράδειγμα έτσι ώστε να γίνει κατανοητό τι ισχύει ακριβώς στις περιπτώσεις που κάποιο αυτοκίνητο μιας οντότητας δεν παρέχεται σε μέτοχο, εταίρο ή εργαζόμενο. Άλλωστε, στην καθημερινή πρακτική συναντάμε οχήματα τα οποία δεν παραχωρούνται σε κανένα φυσικό πρόσωπο, τα οποία είτε μένουν σε ακινησία, είτε χρησιμοποιούνται για καθημερινές εξωτερικές εργασίες από το προσωπικό της επιχείρησης.

Όπως προαναφέραμε αναλύοντας τις σχετικές διατάξεις, η βούληση του νομοθέτη δεν ήταν να επιμερίσει ορισμένες δαπάνες (στην συγκεκριμένη περίπτωση που αναλύουμε τις δαπάνες αυτοκινήτου) που επιβαρύνουν την επιχείρηση προς τους μετόχους, εταίρους, εργαζόμενους, αλλά να φέρει στην επιφάνεια μέσα από αυτές και να φορολογήσει εισόδημα που ενδεχομένως υποκρύπτεται.

Συνεπώς, δεν είναι υποχρεωτικό, ούτε προκύπτει από τον νόμο αλλά και την ερμηνευτική εγκύκλιο, ότι πρέπει να γίνει υπολογισμός των δαπανών που αφορούν σε όλα τα αυτοκίνητα των επιχειρήσεων (εξαιρουμένων αυτών που αναφέρονται παραπάνω στις περιπτώσεις α',β',γ',δ',στ' της ερμηνευτικής απόφασης) και στη συνέχεια να πραγματοποιηθεί ο επιμερισμός αυτών στους μετόχους, εταίρους, κ.λπ.


iv. Οχήματα που παραχωρούνται σε τρίτους
Εκτός εφαρμογής της συγκεκριμένης διάταξης βρίσκεται η παραχώρηση οχήματος σε τρίτους (όχι σε εταίρους, μετόχους, εργαζομένους) όπως προκύπτει από την στενή γραμματική ερμηνεία του νόμου, αλλά και από την ερμηνευτική εγκύκλιο. Ωστόσο, οι δαπάνες των οχημάτων που παραχωρούνται σε τρίτους μπορεί να μην αποτελούν παροχή σε είδος για αυτούς, σίγουρα όμως πρέπει να εξετασθεί η παραγωγικότητα των δαπανών αυτών και κατά συνέπεια η αναμόρφωσή τους ή μη στο τέλος του φορολογικού έτους, με βάση τα άρθρα 22-23 του Κ.Φ.Ε.

v. Δαπάνες που συμμετέχουν στον υπολογισμό της παροχής σε είδος από την παραχώρηση οχήματος

Η παροχή σε είδος από την παραχώρηση οχήματος με βάση την παρ. 2 του άρθρου 13, αποτιμάται σε ποσοστό 30% του κόστους των αποσβέσεων, των τελών κυκλοφορίας, του κόστους των επισκευών και συντηρήσεων καθώς και του χρηματοδοτικού κόστους αγοράς ή μίσθωσης, όπως αυτά προκύπτουν από τις εγγραφές στα βιβλία της επιχείρησης.
Συνεπώς, λοιπές δαπάνες (καύσιμα, διόδια, κ.λπ.) δεν συμμετέχουν στον υπολογισμό.

vi. Σε ποιες άλλες περιπτώσεις παραχώρησης οχημάτων δεν έχει εφαρμογή η συγκεκριμένη διάταξη (δεν υπολογίζεται δηλ. παροχή σε είδος)

Πρέπει να επισημάνουμε ότι η παραχώρηση οχήματος δεν αποτελεί σε όλες τις περιπτώσεις εισόδημα από παροχή σε είδος όπως έχει χαρακτηριστικά κριθεί από αρκετές αποφάσεις του Σ.τ.Ε. Συγκεκριμένα, πληθώρα αποφάσεων του Σ.τ.Ε. έχουν γνωμοδοτήσει ότι δεν αποτελεί εισόδημα, ούτε υπόκειται σε φόρο, κάθε παροχή που καταβάλλεται στο μισθωτό, με οποιαδήποτε ονομασία, εφόσον από το νόμο ή από τη φύση της προορίζεται για να καλύψει δαπάνες στις οποίες αυτός υποβάλλεται για την εκτέλεση της υπηρεσίας που του έχει ανατεθεί ή την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη διεξαγωγή της, έστω και αν από την παροχή αυτή ωφελείται έμμεσα ο μισθωτός [βλέπε κατωτέρω παράρτημα].

Αν και στον νόμο δεν προβλέπονται εξαιρέσεις, η φορολογική Διοίκηση έχοντας προφανώς γνώση των αποφάσεων του Σ.τ.Ε. υιοθέτησε μερικώς το σκεπτικό αυτών και συμπεριέλαβε στην ερμηνευτική εγκύκλιο κάποιες περιπτώσεις παροχής οχημάτων οι οποίες εξαιρούνται μέσω της ερμηνευτικής απόφασης ΠΟΛ.1219/6.10.2014. Ενδεικτικά αναφέρονται:

α) τα αυτοκίνητα, τα οποία παρέχουν οι επιχειρήσεις σε συγκεκριμένους πωλητές, τεχνικούς και λοιπούς εργαζομένους, των οποίων η εργασία απαιτεί συχνή μετακίνηση εκτός των εγκαταστάσεων του εργοδότη (tool cars) και χρησιμοποιούνται για την επιχειρηματική δραστηριότητα του εργοδότη, ανεξάρτητα αν τα αυτοκίνητα αυτά μπορεί να χρησιμοποιούνται από τον δικαιούχο και εκτός του ωραρίου εργασίας τους.
β) για αυτοκίνητα δοκιμών (test-drive), που διαθέτουν οι επιχειρήσεις εμπορίας αυτοκινήτων,
γ) για αυτοκίνητα μεταφοράς προσωπικού (π.χ. mini-bus),
δ) για αυτοκίνητα που χρησιμοποιούν επιχειρήσεις (π.χ. ξενοδοχειακές επιχειρήσεις) για μεταφορά καλεσμένων ή πελατών τους,
ε) για αυτοκίνητα τα οποία διαθέτουν οι επιχειρήσεις επισκευής και συντήρησης (service) αυτοκινήτων προσωρινά σε αντικατάσταση των επισκευαζόμενων,
στ) για αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης που χρησιμοποιούνται από τις αεροπορικές εταιρείες και τις επιχειρήσεις διαχείρισης αεροδρομίων για την εξυπηρέτηση των αεροσκαφών και των επιβατών τους (αυτοκίνητα πίστας) καθώς και για την μεταφορά VIPS ή προσωπικού.


vii. Οχήματα που παραχωρούνται σε στελέχη επιχειρήσεων
Κατά την συνήθη πρακτική, αρκετές επιχειρήσεις παρέχουν οχήματα (και όχι μόνο) στα υψηλόβαθμα στελέχη τους -εκτός των άλλων λόγων- και ως κίνητρο απασχόλησης. Η παροχή αυτή εφόσον γίνεται στα πλαίσια σύμβασης ή και εκτός αυτής, αλλά πάντα με σκοπό την επιβράβευση του στελέχους για την εργασία του ή την έμμεση αύξηση των αποδοχών του, τότε αποτελεί παροχή σε είδος.

Ωστόσο, ο χαρακτηρισμός και μόνο ενός εργαζομένου ως «στελέχους» ή η θέση του στην επιχείρηση στην επιχείρηση, δεν είναι ικανό στοιχείο για να χαρακτηρισθούν οι δαπάνες του οχήματος που παραχωρείται, ως παροχή σε είδος. Κατά την άποψή μας η ερμηνεία της απόφασης ΠΟΛ.1219/6.10.2014 είναι εσφαλμένη ως προς το σημείο αυτό, αφού αναφέρει ότι:

«[...] Αντιθέτως, καταλαμβάνεται και αποτελεί παροχή σε είδος η κατά τα ανωτέρω προσδιοριζόμενη αγοραία αξία των αυτοκινήτων που παρέχονται στους εργαζόμενους λόγω της θέσης τους (π.χ. σε διευθυντές και επιθεωρητές πωλήσεων, τεχνικούς διευθυντές και λοιπά στελέχη) [...]».

Όπως προαναφέραμε κι έχει κριθεί με ουκ ολίγες αποφάσεις από το Σ.τ.Ε., δεν φορολογείται η οποιαδήποτε παροχή, εφόσον από το νόμο ή από τη φύση της προορίζεται για να καλύψει δαπάνες στις οποίες αυτός υποβάλλεται για την εκτέλεση της υπηρεσίας που του έχει ανατεθεί ή την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη διεξαγωγή της. Συνεπώς, εάν σε ένα επιθεωρητή πωλήσεων παρέχεται όχημα για την μετακίνησή του από υποκατάστημα σε υποκατάστημα (π.χ. σούπερ μάρκετ), δηλαδή για την καλύτερη και ταχύτερη άσκηση της εργασίας του, τότε δεν θα πρέπει να θεωρηθούν οι δαπάνες του οχήματος αυτού, ως παροχή σε είδος.


IV. Συμπερασματικά

Η παραχώρηση οχήματος, ο υπολογισμός των δαπανών αυτού και η περαιτέρω φορολόγησή τους ως παροχή σε είδος, είναι θέμα πραγματικό και σε κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζονται όλες οι παράμετροι της παραχώρησης η αυτής (βλ. συμβάσεις με εργαζομένους και στελέχη, πραγματικοί λόγοι παραχώρησης, ειδικές συνθήκες, σκοπός, κ.λπ.). Σε αντίθετη περίπτωση εάν κάποιο όχημα δεν παραχωρείται ή παραχωρείται σε τρίτο πρόσωπο, ξένο προς την επιχείρηση, θα πρέπει να εξετάζεται η παραγωγικότητα της δαπάνης. Να σημειώσουμε εδώ ότι, συχνά αγοράζονται μέσω επιχειρήσεων αυτοκίνητα προκειμένου να εξυπηρετηθούν άτομα του φιλικού περιβάλλοντος των επιχειρηματιών, προκειμένου να αποφευχθεί το ζήτημα του πόθεν έσχες των ατόμων αυτών. Στις περιπτώσεις αυτές μάλιστα, τα άτομα αυτά που ανήκουν στο φιλικό περιβάλλον των επιχειρηματιών είναι αυτά που τελικώς χρησιμοποιούν τα συγκεκριμένα αυτοκίνητα.

Ο έλεγχος από τα αρμόδια όργανα του υπ. Οικ. πρέπει σε κάθε περίπτωση να εξετάσει όλα τα πραγματικά περιστατικά και τις συνθήκες της κάθε επιχείρησης και να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να μην υπάρχουν προστριβές με τους επιχειρηματίες.

typing dots
είσαστε σίγουροι;

ΟΧΙ

ΝΑΙ